Acil Servis, hastanelerin ani gelişen, hayati tehlike arz eden veya acil tıbbi müdahale gerektiren durumlarda 7 gün 24 saat kesintisiz hizmet veren en kritik birimidir.
Acil serviste zamana karşı yarışılır. Bu nedenle işleyiş, polikliniklerden çok farklıdır; randevu sistemi yoktur ve hastalar geliş sırasına göre değil, hastalığın hayati önemine (acil olma durumuna) göre tedaviye alınır.
İşte acil servis, işleyişi ve "Triaş" sistemi hakkında bilmeniz gereken her şey:
1. Acil Serviste En Önemli Kural: Triaş (Triyaj) Sistemi
Acil servise adım attığınızda sizi ilk karşılayan kişi genellikle bir triaş görevlisi (hemşire veya paramedik) olur. Triaş, Fransızca "seçmek, ayırmak" kelimesinden gelir. Amaç, hayati tehlikesi olan hastayı öne almaktır.
Türkiye'de ve dünyada acil servisler hastaları 3 ana renk koduna ayırır:
KIRMIZI ALAN (En Öncelikli - Hayati Tehlike): Bilinci kapalı hastalar, duran kalbin canlandırılması (CPR), ağır trafik kazaları, kurşunlanma, uzuv kopması, kalp krizi, solunum durması veya ciddi solunum güçlüğü çeken hastalar doğrudan bu alana alınır. Bekleme süresi 0 dakikadır.
SARI ALAN (Orta Öncelikli - Geciktirilebilir Acil): Hayati tehlikesi anlık olmasa da potansiyel olarak durumu kötüleşebilecek hastalar içindir. Şiddetli karın ağrıları, kırıklar, derin kesikler, yüksek ateşli çocuklar, kronik hastalıkların (astım, diyabet vb.) akut alevlenmeleri bu alanda tedavi edilir.
YEŞİL ALAN (Acil Olmayan Durumlar): Hayati tehlikesi kesinlikle bulunmayan, ayakta tedavi edilebilecek hastalar içindir. Hafif üst solunum yolu enfeksiyonları (grip, nezle), kronik ağrılar, dikiş aldırma, reçete yazdırma gibi durumlar bu alana girer.Kırmızı ve sarı alandaki hastaların yoğunluğuna göre yeşil alanda bekleme süresi uzayabilir.
2. Hangi Durumlarda Acil Servise Başvurulmalıdır?Acil servislerin gereksiz yere meşgul edilmesi, gerçekten hayati tehlikesi olan bir hastanın dakikalar kaybetmesine neden olabilir. Gerçek acil durumlar şunlardır:
Göğüs ağrısı, göğüste sıkışma hissi ve sol kola yayılan ağrı (Kalp krizi şüphesi)
Aniden gelişen konuşma bozukluğu, yüzün bir tarafında kayma veya vücudun bir yarısında felç/halsizlik (İnme/Felç şüphesi)
Ciddi nefes darlığı ve boğulma hissi
Ağır yaralanmalar, yüksekten düşmeler, büyük trafik kazaları
Şiddetli kafa travmaları, bayılma veya bilinç kaybı
Durdurulamayan büyük kanamalar
Zehirlenmeler veya şiddetli alerjik reaksiyonlar (Anafilaksi)
3. Acil Servisin Kadrosu Ve İmkanları
Acil servisler, hastanenin küçük bir modeli gibidir. İçerisinde hızlı tanı koyabilmek için birçok üniteyi barındırır:
Acil Tıp Uzmanları ve Pratisyen Hekimler: Acil tıp konusunda uzmanlaşmış, hastayı stabilize etme konusunda eğitimli doktorlar.
Resüsitasyon (Yeniden Canlandırma) Odası: Durumu çok kritik olan hastaların hayata döndürüldüğü, her türlü yaşam destek cihazının bulunduğu oda.
Müşahede (Gözlem) Odası: Hastanın tedavisinin (serum verilmesi, ağrı kesici yapılması vb.) yapıldığı ve durumunun birkaç saat boyunca takip edildiği yataklı alan.
Hızlı Laboratuvar ve Görüntüleme: Acil servislerde kan tahlilleri, röntgen, tomografi (BT) ve ultrason gibi tetkikler 24 saat boyunca çok hızlı bir şekilde sonuçlandırılır.